Sprawozdanie z II Kongresu Organizacji Astronomicznych, Chorzów 2006.


W dniach 21-22 października 2006r. w budynku Planetarium Śląskiego w Chorzowie odbył się II Kongres Organizacji Astronomicznych z inicjatywy Stowarzyszenia POLARIS – OPP oraz samych gospodarzy astronomicznego spotkania. Podobnie jak w roku ubiegłym, zaproszenie do udziału zostało skierowane do środowisk działających w sferze szeroko pojętej astronomii, począwszy od klubów, stowarzyszeń, organizacji medialnych, instytucji budżetu państwa, a na zwykłych miłośnikach astronomii w roli obserwatorów kończąc. Niestety w przeciwieństwie do I KOA tym razem organizatorom nie udało się już pozyskać dofinansowania na ten cel, przez co radykalnie zmniejszyła się ilość uczestników reprezentujących podmioty prawne. Łącznie w II KOA udział wzięło oficjalnie 7 instytucji astronomicznych:

 

        Polski Portal Astronomiczny Astronomia.pl – (Krzysztof Czart ),

        Klub Astronomiczny Almukantarat – (Wojciech Rutkowski),

        Audycja Astronomiczna w Radiu Katowice – (Jan Desselberger),

        Portal Astronomiczny AstroCD.pl – (Marek Substyk),

        Olimpiada Astronomiczna – (Jacek Czakański),

        Planetarium Śląskie – (Stefan Janta),

        Stowarzyszenie POLARIS – OPP – (Piotr Nawalkowski).

 

Wiele instytucji wyraziło ubolewanie brakiem możliwości udziału podyktowanym różnymi komplikacjami (głównie finansowymi i czasowymi), wystosowując listy z podziękowaniami do uczestników zjazdu.

            Mimo małej ilości reprezentantów, program Kongresu przebiegał zgodnie z ustaleniami nadanymi przez zespół administracyjny i tak nieco po godz. 12:00 rozpoczęte zostało spotkanie, które zainaugurował koordynator główny II KOA – Piotr Nawalkowski. Przypominane były pierwsze założenia i podstawy organizacji kongresów w chorzowskim Planetarium, tematykę jaka dominuje podczas tegorocznego zjazdu organizacji oraz otwarty został blok szkoleniowy, towarzyszący co roku tejże imprezie tradycyjnie w pierwszym dniu KOA.

Nietypowo, bowiem pośród eksponatów nowej wystawy tematycznej pt. „50-lat Planetarium Śląskiego”, rozpoczął Jacek Czakański oprowadzając zgromadzonych i przedstawiając historię największego Planetarium w Polsce. Następnie Prezes Stowarzyszenia POLARIS – OPP, Piotr Nawalkowski zaprezentował na projektorze serię zdjęć z tegorocznych projektów dotacyjnych związanych z astronomią, jakimi mogła pochwalić się niniejsza organizacja z Sopotni Wielkiej. Anna Karoń z Regionalnego Centrum Wolontariatu działającym przy Śląskim Forum Organizacji Socjalnych „KaFOS”, przedstawiła zagadnienia związane z podstawową wiedzą nt. wolontariatu w Polsce i regulacjami prawnymi jakie obowiązują wszystkie organizacje pozarządowe (w tym astronomiczne) przy współpracy z wolontariuszami. Wykład ten zaowocował licznymi pytaniami, jako że każda z prężnie działających instytucji tego typu, ma najczęściej nawet po kilku takich nietypowych pracowników w swoich szeregach. Kolejnym prelegentem był Piotr Topiński z Żywieckiej Fundacji Rozwoju poruszający problematykę rozwoju lokalnego w perspektywie działalności organizacji pozarządowych. Na kilku swoich własnych przykładach dobitnie dał do zrozumienia jak ważne są kontakty z lokalnymi władzami oraz co można osiągnąć z lokalnego połączenia sił. Blok wykładowy zakończyła przedstawicielka Stowarzyszenia Wspierania Organizacji Pozarządowych „MOST” - Anna Szelest, która opowiedziała uczestnikom o sferze ekonomii w organizacjach pozarządowych oraz podała sposoby rozwiązania odwiecznych problemów finansowych pojawiających się chociażby w małych organizacjach astronomicznych.

Po przerwie wznowiono dyskusje kongresowe, które tym razem skupiły się na przedstawieniu przez Piotra Nawalkowskiego raportu z zagospodarowania funduszy i realizacji programu „Ciemne Niebo”, dofinansowanego w 2005 roku kwotą ze zbiórki 1% na astronomię. Prezentacja ta byłą swoistego rodzaju wprowadzeniem w tematykę debat jakie dominowały podczas drugiego dnia Kongresu.

 

            22 października 2006r. zapisze się w historii polskiej astronomii jako dzień pierwszej, wspólnej deklaracji środowisk astronomicznych w sprawie ochrony ciemnego nieba w Polsce.  Po krótkiej prezentacji przedstawicieli instytucji astronomicznych przybyłych na kongres oraz stanowiska wobec problemu zanieczyszczenia nocnego nieba światłem, zaprezentowany został wykład autorstwa Piotra Nawalkowskiego i koordynatorów Stowarzyszenia POLARIS – OPP nt. skali problemu, sytuacji w Polsce, istniejących regulacji prawnych (a raczej ich brak) oraz sposobów poprawy sytuacji na przykładzie południowego sąsiada – Czech. Tuż po zakończeniu prezentacji rozgorzała wśród uczestników debata na temat szans powodzenia takiego przedsięwzięcia w naszym kraju, którą podsumowało opracowanie listu otwartego – petycji do Najwyższych Władz Rzeczpospolitej Polskiej. Projekt listu opracowany wcześniej przez miłośników astronomii, po niewielkich poprawkach został przyjęty jako ostateczny i podany do oceny publicznej w formie apelu o zbieranie podpisów. Jego treść została opublikowana na poniższej stronie internetowej:

 

www.astronomia.org.pl

 

Zarówno organizatorzy Kongresu jak i sami uczestnicy nie spodziewali się zapewne tak dużej jednomyślności w sprawie problemu ochrony ciemnego nieba. Zgodność co do tez sformułowanych w liście oraz potrzeby wypowiedzenia pierwszego zdania na ten temat, stały się mocnym łącznikiem skłaniającym do szerokiego porozumienia, a zarazem pierwszym w historii polskiej astronomii stanowiskiem, wobec problemu jaki niszczy narodowe dziedzictwo kulturowe w nawiązaniu do działalności Mikołaja Kopernika. II Kongres Organizacji Astronomicznych stał się podstawą ku temu, aby to właśnie w tym miejscu podjąć pierwsze wspólne kroki ku poprawy jakości ciemnego nieba w Polsce. Jak potwierdzali uczestnicy II KOA – są to kroki w zapewne bardzo długiej drodze stojącej przed polską astronomią, ale kiedyś musiały zostać podstawione.

Przedostatnią debatą podczas II KOA o równie dużym zainteresowaniu, była Ogólnopolska Akcja „1% na astronomię” – II edycja. Ogłoszenie wyników zbiórki odpisów podatkowych za 2005 rok, świadomie nastąpiło dopiero podczas trwającego Kongresu, gdyż na tegoroczny efekt złożyło się zaangażowanie i szeroka pomoc wielu istotnych organizacji astronomicznych w Polsce. Łączna suma jaką udało się zebrać wyniosła:

 

2 974,60 PLN

 

W porównaniu do roku 2005, kiedy to zebrano kwotę 1343,60 PLN, administratorzy akcji śmiało podkreślali podwojenie tamtego efektu m.in. poprzez włączenie się w program zbiórki największego w Polsce – Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii. Koordynator główny akcji – Piotr Nawalkowski ze Stowarzyszenia POLARIS – OPP, dziękował wszystkim instytucjom jakie czynnie włączyły się w promocję 1% zapraszając do głosowania nad celem przeznaczenia zebranych środków.  Do tego celu w materiałach jakie rozdawane były wszystkim uczestnikom Kongresu, dołączone zostały kartki z miejscem na oddanie pisemnego głosu. Przedstawiciele organizacji uprawnionych do głosowania otrzymali do wyboru jedną z dziewięciu propozycji wydatkowania funduszy oraz mieli możliwość zaproponowania kolejnych wariantów własnego autorstwa związanych wyłącznie z tematyką astronomii. Ostatecznie ustalono 10 oficjalnych propozycji z czego tylko trzy otrzymały poparcie (układ zgodnie z kolejnością zgłoszeń):

 

        Wariant 2 – Program „Ciemne Niebo” (kontynuacja zapoczątkowanych działań w 2005 roku w kierunku poprawy jakości ciemnego nieba w Polsce) – 2 głosy,

        Wariant 5 – wsparcie 50 „Olimpiady Astronomicznej” (zakup za zebrane środki nagród dla młodzieży zajmującej najwyższe miejsca w jubileuszowej, L Olimpiadzie Astronomicznej) – 3 głosy,

        Wariant 10 – zakup wyposażenia dydaktycznego (stworzenie banku bezpłatnej wypożyczali sprzętu astronomicznego itp. dla org.) – 1 głos.

        Inne – 1 głos wstrzymujący się.

 

Ostatecznie jednym głosem przewagi zdecydowano na przekazanie w tym roku środków z akcji 1% na astronomię dla młodzieży uczestniczącej w Olimpiadzie Astronomicznej, jako nagród rzeczowych za zajęcie najwyższych miejsc w  klasyfikacji olimpijskiej. Z ww. kwoty sfinansowana zostanie również domena www.astroprocent.pl. Rozdysponowaniem i wydatkowaniem środków jak co roku zajmie się administrator akcji – Stowarzyszenie POLARIS –OPP.

 

Ostatnią debatą jaka została przeprowadzona podczas II KOA, był temat dalszych działań w kierunku utworzenia Polskiej Federacji Astronomicznej. Dużą pomoc w tym zakresie zaoferował przedstawiciel Portalu Astronomia.pl, proponując utworzenie forum dyskusyjnego, wspólnego adresu e-mail oraz udostępnieniem miejsca na serwerze pod adresem www.astronomia.org.pl Będzie to więc kolejna możliwość prowadzenia negocjacji w kierunku powołania tej super-instytucji astronomicznej.

 

Kongres został oficjalnie zamknięty słowami koordynatora głównego, że być może w przyszłym roku również spotkamy się w tym miejscu i jeśli nasza tegoroczna inicjatywa powiedzie się, to być może debaty kongresowe prowadzone będą nie na temat co zrobić w kwestii ciemnego nieba, ale jak powinna być skonstruowana polska ustawa o ochronie nocnego, ciemnego nieba.

Życzmy sobie tego za rok i oby III KOA odbyło się ponownie w szerokim gronie zainteresowanych.

Zespół administracyjny

II KOA

 

 

Pliki do ściągnięcia:

 

1.      Raport z wydatkowania funduszy z akcji 1% na astronomię za 2004 rok – Program Ciemne Niebo. (plik PowerPoint 1,65MB)

2.      List otwarty w sprawie ochrony ciemnego nieba jako polskiego dziedzictwa naukowo-kulturowego. (www.astronomia.org.pl)

3.      Propozycje dalszych ustaleń dot. Polskiej Federacji Astronomicznej ( www.astronomia.org.pl)

4.   Zamówienie materiałów po kongresowych na płycie CD – polaris@op.pl 

5.   Przykładowe zdjęcia z II KOA - miniatury do ściągnięcia:

 



Opracowanie strony - Beskidzki Klub Astronomiczny POLARIS (C) 2005. Wszelkie prawa zastrzeżone.